رادرفوریم,کورچاتوریم یا اونیل کوادیم؟

مقدمه:

احتمالا در مراجعه به جدولهاي تناوبي مختلف به نكته اي برخورده ايد ،نكته ايي كه ذهن را مشغول مي سازد كه چرا عنصر 104 در جدول هاي مختلف با نماد هاي شيميايي گوناگون نمايش داده مي شود . ( Ku ، Rf ، Unq )

به راستي نام عنصر 104 چيست  ؟ رادرفوريم،كورچاتوريم ،اونيل كواديم ؟

روش هاي نامگذاري:

 

جهت نامگذاري عناصر روش هاي مختلفي بكار گرفته شده است. معمولي ترين منشاء   نامگذاري براي يك عنصر،خاصيتي است كه آن عنصر از خود نشان مي دهد. مثلا عنصر راديم از واژه لاتين راديوس (Radius)به معني اشعه گرفته شده است .(كاشف راديم ماري كوري است .)

پس از خواص ،عمومي ترين منشاء نامگذاري براي يك عنصر ،نام مكاني است كه در آن عنصر كشف شده است. مثلا هافنيم در كپنهاك دانمارك كشف شد.نام لاتين كپنهاك ،هافنيا بود.

منشاء ديگر نام ها ،از نام كاني شامل آن عنصر گرفته شده است .ليتيم در يك كاني يافت شد ونام آن از واژه يوناني ليتوس به معناي سنگ گرفته شده است.

سرانجام چند عنصربه عنوان بزرگ داشت مكان يا كاشف آن نامگذاري شده است. مثلا كوريم ،عنصري پرتوزا است كه به افتخار ماري وپير كوري نامگذاري شده است.

حال وضعيت عنصر 104 چگونه است؟ اين عنصر توسط گيورسو در سال 1969 در آمريكا كشف شده و به افتخار ارنست رادرفورد ،رادرفوريم با نماد شيميايي Rf نامگذاري شد.

دانشمندان فيزيك هسته ايي دوبناي شوروي عنصر104 را سنتز نمودند وبه ياد«كورچاتف» نام «كورچاتوريم» با نماد شيمياييKu  براي آن پيشنهاد دادند.

واكنش هسته ايي مربوط به سنتز آن را مي توان بصورت زير نشان داد:

 

     ²⁴⁹               12                                           257               1

 

          Cf     +       C                                    Rf    +       n

     98                 6                               104               0

 

 

اين عنصر مصنوعي است كه در شتاب دهنده هاي خطي به وجود مي آيد.در شتاب دهنده ها يونهايي كه با سرعت بسيار زياد در حركت هستند ،به هدف هايي از عناصر سنگين برخورد مي كنندوعناصر تازه ايي را بوجود مي آورند. چون پژوهش هاي مشابهي بطور همزمان در گوشه كنار جهان انجام شده ،ارزيابي ادعاي كشف اين عناصر مشكل است.

 

راه حل:

يكي از مسئوليت هاي انجمن جهاني شيمي محض وكاربردي آيوپاك IUPAC  استاندارد كردن نامگذاري اجسام شيميايي است. سيستمي كه آيوپاك براي نامگذاري عناصر 104 وبعد از آن طرح كرده ساده است.

ميدانيم كه تا پيش از اين نماد هاي شيميايي عناصر تك يا دو حرفي بودند آيوپاك براي اين عناصر نماد شيميايي سه حرفي را پيشنهاد داد به طوريكه نام اين عنصر ،مستقيما از عدداتمي آن،با استفاده از ريشه هاي لاتيني ويوناني مشتق مي شود. اين ريشه ها بر حسب ارقام عدداتمي با پسوند –ايم  ium –كه به منظور كامل كردن نام عنصر افزوده مي شود،تنظيم مي گردد.بنابر اين نام عنصر 104 « اونيل كواديم »مي شود كه لفظ به لفظ يك ،صفر،چهار معني مي دهد. نماد شيميايي عنصر در اين سيستم ،از حرف هاي اول ريشه هاي ارقامي كه نام آن را مي سازند،تشكيل مي شود.

 

Oct	8	hex	6	quad	4	bi	2	nil	0
enn	9	Sept	7	pent	5	tri	3	un	1

 

بايد متذكر شوم كه براي عنصر 105 نيز ،چون پژوهشهاي مشابهي به طور همزمان در گوشه وكنار جهان انجام شد،ادعاهاي مختلفي جهت كشف آن وجود دارد بطوريكه همانند عنصر 104 دانشمندان فيزيك هسته ايي به سرپرستي گيورسو به روش همجوشي هسته كاليفرنيم 249ونيتروژن15 سنتز شد .آنها نام هانيم ( به ياداتوهان كاشف اكتينيم وشكاف هسته)نهادند. دانشمندان فيزيك هسته ايي شوروي نيز با روش هاي مشابه اين عنصر را سنتز كردند ونام «دابنيم» با نماد شميميايي Db نهادند.

 معادله واكنش هسته ايي مربوط به سنتز آن را مي توان به صورت زير نشان داد:

 

     249             15                              260                 1

          Cf     +        N                               Ha   +      n

      98                7                              105              0

 

انجمن جهاني شيمي محض وكاربردي آيوپاك براي از بين بردن اين دو گانگي با روشي كه پيش از اين ذكر شد نام «اونيل پنتيم » با نماد شيميايي Unp را گذاشتند.

 

در انتها:

با اين روش شيميدان ها عناصر 104 به بعد را نامگذاري نمودند تا گره ي سر در گمي همگان را باز كنند.  

منابع:

 

1.      اسموت شيمي عمومي با نگرش كاربردي تاليف اسميت  پرايس ترجمه خواجه نصير طوسي و...  چاپ هفتم 1384

2.      تاريخ مختصر علم شيمي  - دكتر م. ملاردي سيد رضا آقاپور مقدم

3.      سايت     http://www.ngdir.ir

4.      شيمي عمومي چالز مورتيمر چاپ 1370 (جهت تهيه جدول تناوبي)َ

خبر های شیمی 24 اکتبر 2006

شيمي خونريزي:

 

"ما راهي براي قطع خون ريزي در كمتر از پنجاه ثانيه يافته ايم كه توانسته تغيرات اساسي در كنترل خون ريزي ايجاد كند"اين ادعا توسط راتلجاليس-بنك،يك دانشمند محقق ،در بخش مغز ومهارتهاي شناختي در موسسه فن آوري ماساچوست بيان شده است.او و همكارانش در آن جا و در دانشگاه هنگ كنك بر روي مايعاتي تحقيقات كرده اند كه، از پپتيد ساخته شده اند و ثابت كردند هنگامي كه اين مايع براي زخم هاي باز به كار برده شود ،پپتيدها گرد هم بصورت حائل حفاطتي ژلاتيني جمع مي شوند(مرتب مي شوند)تا جراحت را بسته وخونريزي را قطع كنند. همچنان كه جراحت التيام مي يا بد، ژلاتين غير سمي بتدريج به موادي تقسيم مي شود كه سلول ها براي مرمت وبازسازي از آن كمك مي گيرند .گروه بين المللي تحقيقاتي اظهار دارد،ابزار ومواد مشابه آنها كه جهت جلوگيري از خون ريزي بكار گرفته مي شود، قادر است اتاقهاي اورژانس واتاقهاي عمل بيمارستانها را ،با مشكلات زيادي مواجه نمايد.

 

عنصر 118 :

 

پژوهشگران آزمايشگاه ليور مور آمريكا و موسسه جوئينت متعلق به پژوهش هسته اي ((JINR

 

در دوبنا و روسيه وجود زود گذر وناپايدار عناصر 116و118 را اثبات كرده اند . اين عناصر

 

سنگين در ابتدا در سال 1999بوسيله آزمايشگاه ملي لورنس بركلي گزارش شده بودندوليكن

 

زمانيكه متوجه شدند برخي از  اطلاعات جعلي بوده است اين ادعا تكذيب شد .بنا بر مدارك جديد

 

عنصر 118 وهم خانواده اش 116 جامد هستند،بدين ترتيب يكبار ديگر مرزهاي جدول تناوبي 

 

تحت فشار قرار مي گيرد.اين كشف محقان را به درك جديدي از طبيعت ناپايداروزود گذرنائل

 

ساخت .عنصر 118 گمان مي رفت كه به عنوان يك گاز نجيب زير رادن به خوبي در جدول

 

تناوبي قرار بگيرد. اين عنصر هيچ اسم رسمي تا بحال ندارد ولي شما هم اكنون مي توانيد آن را

 

يو نيو نو اكتيوم يا يوا (به طور مختصر) بناميد. بياييد اميدوار باشيم كه قدرت ها به گروه كاشفان

 

جوازي تقريبا خيالي باعنوان تعيين كننده ي اسم نهايي آن بدهند.

 

فلز بدبو:

 

گروهي از پژوهشگران از ايالت متحده ي امريكا وآلمان اظهار كرده اند كه، بوي  بد قديمي آهن به هنگام دست زدن به آن،در واقع نوعي بوي بدن است.واكنش روغن روي پوستتان، با يونهاي آهن تركيبهاي آلي فرار  متنوعي را ايجاد مي كند كه، باعث ايجاد بوي بد  كهنه فلزي مي شود. "دياتمار گليند مان" وهمكارانش در موسسه ي  پلي تكنيك ورجينيا ودانشگاه دولتي در ايالت متحده ،دانشكده ي  ليپزيگ ومركز پژوهش محيط زيست ليپزيگ، همچنين دريافتند كه ،ماليدن خون بر روي پوست همان بوي بد فلزي راكه از مولكول هاي سبك وفرار تشكيل شده را ايجاد مي كند. آنها خبر دادند از بوي بد آهن، كه عملا راهي براي احساس خون است واجداد ما را در گرفتن  رد پاي شكار زخمي شده يا پيدا كردن فرد شكارچي مصدوم كمك مي كرده است.

 

منبع:ترجمه مقاله اي از هفته نامه كيمياگر برگرفته از سايتwww.chemweb.com

پیام هفته1

التماس به خدا شجاعت است

 

اگر برآورده شود رحمت است

 

اگر برآورده نشود حکمت است.

 

التماس به خلق خدا ذلت است

 

اگر برآورده شود منت است

 

اگر برآورده نشود خفت است.

 

نیایش

پروردگارا  لحظه ای مارا به حال خود مگذار.